Lá ngải - Linh dược của chị em

Ngải cứu còn gọi là ngải diệp, thuốc cứu, nhả ngải (tiếng Tày), quá sú (Mông), co linh li (Thái)... Cây thường mọc hoang và cũng được trồng trong các gia đình. 

Ngải cứu (diệp) tên khoa học là Artemisia vulgaris L. Họ Cúc (Asteraceae).

Hái cành và lá vào tháng 6 (tương ứng với ngày 5 - 5 âm lịch). Phơi trong râm cho khô.

Bộ phận dùng: lá. Dùng tươi thì rửa sạch giã vắt lấy nước uống.

Theo Đông y, ngải cứu vị đắng, cay, tính ấm, vào kinh tỳ, can, thận, có tác dụng ôn bào cung, cầm máu, an thai, khứ hàn, giảm đau.

Nếu phơi khô, vò nát thành ngải nhung, được dùng trong “cứu pháp” của châm cứu.

Kiêng kỵ : người huyết nhiệt, âm hư: không dùng.



Những bài thuốc kinh nghiệm

Trị rong kinh băng kinh do huyết ngưng, khí trệ: Cỏ nhọ nồi sao đen 20g, trạch lan sao 20g, ngải cứu sao đen 16g, nghệ đen sao dấm 20g, củ gấu chế 20g, tô mộc 16g. Sắc uống ngày 1 thang, uống liền tới khi hết các triệu chứng.

Điều kinh, chữa kinh nguyệt không đều: Ích mẫu 20g, ngải cứu 20g, hương phụ 20g. Sắc uống ngày 1 thang, uống trong 3 ngày.

Chữa vô sinh do tử cung hư hàn: Ngải cứu 15g, hương phụ 15g, đương quy 15g, tục đọan 15g, ngô thù du 12g, xuyên khung 12g, hoàng kỳ 15g, sinh địa 15g. Sắc uống ngày 1 thang, uống liền trong 7 ngày.

Phụ nữ có thai đau bụng, động thai: bạch truật 16g, cành tía tô 12g, sa nhân 8g, mộc hương 12g, củ gai 20g, ngải cứu 8g. Sắc uống ngày 1 thang, uống tới khi hết các triệu chứng.

Phụ nữ có thai đau bụng, ra huyết, dọa sảy thai: thục địa 20g, bạch thược 20g, a giao 20g, ngải cứu 15g, bạch truật 15g, hoàng cầm 15g, tục đoạn 12g, đỗ trọng 15g, đại táo 3 quả, sa nhân 12g, gừng tươi 3 lát. Các vị thuốc trên sắc cùng 500ml nước, sắc còn 100ml, ngày uống 1 thang, uống liền 3 – 5 ngày.

Kiêng kỵ: người bị âm hư nội nhiệt, tăng huyết áp, phụ nữ thai sản bình thường không nên dùng.

Một số bài thuốc khác

Chữa thoái hóa cột sống cổ, cột sống thắt lưng với các triệu chứng: đau bả vai, cánh tay tê buốt, đau vùng thắt lưng khi ngồi, khi nằm cũng đau. Khi đi lại đau xuống hông, xuống mặt sau đùi và cẳng chân: ngải cứu 50g, cây xương rồng gai 50g, lá lốt 50g, tía tô 50g, lá cúc tần 50g. Tất cả các vị trên thái nhỏ (xương rồng phải bỏ gai), sao nóng cùng rượu và giấm ăn, sau đó bọc thuốc đã sao nóng vào túi vải đem chườm vào chỗ đau. Ngày chườm từ 3 – 5 lần. Nếu mới đau chỉ một tuần là khỏi. Nếu đau do bệnh đã mạn tính thì thời gian điều trị phải kéo dài hơn. Khi nào hết các triệu chứng đau thì thôi.

Ngải cứu còn làm thành ngải nhung (mồi ngải, điếu ngải để cứu, dùng trong châm cứu).

Trị mụn cơm, mụn cóc: giã ngải cứu tươi đắp trên mụn cơm, mụn cóc nhiều lần mỗi ngày, thấy mụn bay mất trong 3 - 10 ngày.

Trị mụn trứng cá: lá ngải cứu tươi giã nát, đắp lên mặt, để khoảng 20 phút, rồi rửa lại mặt, làm liên tục sẽ cho bạn làn da mịn màng và trắng hồng.

Trị mẩn ngứa, ghẻ lở, rôm sảy ở trẻ: với những trẻ nhỏ thường hay bị rôm sảy, xay nát lá ngải cứu, lọc lấy nước cốt rồi hòa vào nước tắm của trẻ. Làm liên tục trong vài ngày, các nốt ngứa sẽ lặn mất.

Trị bong gân: lá ngải cứu khô 100g (nếu lá tươi, chỉ cần giã dập), tẩm rượu hoặc giấm thanh, bó vào nơi bị tổn thương. Ngày bó 1 lần. Có thể bó 2 lần nếu chỗ tổn thương đau nhiều và sưng.

Dưỡng da mặt: ngải cứu rửa sạch và chần sơ với nước sôi. Vớt lên rồi thái nhỏ, đun sôi với 500ml nước khoảng 20 phút. Lọc bỏ bã, nước để nguội sau đó đổ vào bình đậy kín nắp. Dùng nước ngải cứu để bôi lên mặt vào các buổi sáng, trưa và tối trước khi đi ngủ.



Tăng cường sức khỏe, chống mỏi mệt:

- Nấu nước lá ngải cứu, cho vào bồn tắm, nằm ngâm thân mình vào nước này. Làm theo cách này có tác dụng tẩy tế bào chết, làm mềm da và các vết chai, giúp máu lưu thông mạnh hơn, làm dịu các cơ đang bị đau và các chỗ bị sưng hay viêm.

- Uống trà ngải cứu: dùng một thìa lá ngải cứu khô băm nhỏ cho vào cốc nước mới sôi. Đậy kín, sau 3 - 5 phút có thể uống, thêm một chút đường sẽ dễ uống hơn. Phương pháp uống trà này giúp lưu thông mạch, trừ rôm sảy, giảm viêm sưng, rất tốt cho các bà mẹ đang cho con bú và những người cần được bồi bổ.

Bổ não, tinh thần, làm nhẹ đầu sáng mắt: lá ngải cứu khô (hoặc dùng ngải nhung cũng được), cho vào vải, làm thành cái gối để gối đầu. Phương pháp này trước đây thường được các đạo sĩ, các bậc tu trì dùng, giúp cho đầu óc của họ lúc nào cũng nhẹ nhàng, thanh thản, những người thường xuyên bị đau đầu do stress, do áp lực công việc, dùng gối đầu bằng ngải cứu sẽ tìm thấy niềm “thanh thản, nhẹ nhàng, khoan khoái”…

Các món ăn chữa bệnh với ngải cứu

Ngải cứu với trứng gà: Trứng gà tươi 2 quả, ngải cứu tươi 200g, dầu ăn, gia vị đủ dùng. Ngải cứu rửa sạch, chọn những búp, lá non thái nhỏ. Cho trứng vào đánh tan cùng với lá ngải cứu đã thái nhỏ, thêm gia vị. Có thể rán cùng với dầu ăn hoặc hấp trên lá chuối. Nên ăn khi nóng. Ngày ăn 1 lần, ăn liên tục trong 10 ngày. Món ăn này giúp lưu thông máu lên não, những người hay bị đau đầu nên ăn.

Gà tần ngải cứu: Gà ri hoặc gà đen 1 con, táo đỏ, ý dĩ, kỷ tử, hạt sen, tam thất, ngải cứu, gia vị mỗi thứ một ít. Gà đem làm sạch, mổ moi bỏ hết lòng gian, ruột sau đó nhồi tất cả các vị thuốc trên vào bụng gà, dùng chỉ khâu kín lại. Cho gà vào nồi, đổ nước săm sắp rồi cho thêm ngải cứu vào hầm đến khi gà chín nhừ là được. Gà tần ngải cứu có tác dụng bồi bổ sức khỏe, giúp xương cốt dẻo dai, cơ thể mạnh khỏe, những phụ nữ sau khi sinh con nên dùng.

Ngải cứu nấu sườn lợn: Ngải cứu 300g, sườn thăn lợn 500g. Sườn lợn rửa sạch, chặt nhỏ cho vào nồi ninh nhừ rồi nêm gia vị. Ngải cứu nhặt bỏ cuộng, rửa sạch cho vào nồi sườn đã ninh nhừ, nấu khoảng 10 phút nữa là dùng được. Nên ăn nóng, có thể ăn không hoặc ăn với cơm. Món ăn này chữa các chứng kinh nguyệt không đều, bế kinh. 

Cháo ngải cứu chữa thấp khớp: Lá ngải cứu 100g, lá lốt 200g, gạo xay 200g, rửa sạch hai loại lá xay lấy nước 300ml hoà vào gạo. Đun lửa nhỏ, quay đều không để vón. Ăn nóng lúc đói. Bã lá xào dấm nóng, đắp chườm chỗ sưng đau.
Lavender tổng hợp

Các cẩm nang sử dụng khác: